Trong báo cáo “Sữa và sản phẩm từ sữa trong dinh dưỡng con người” năm 2014, tổ chức nông nghiệp và lương thực (FAO) nhấn mạnh về vai trò của thực phẩm này. Theo đó, FAO nhận định sữa giúp các thành phần dân số đáp ứng nhu cầu cơ thể về canxi, magie, selen, vitamin B2, vitamin B12 và axit pantotenic. Ở Mỹ, sữa là nguồn thực phẩm số một cung cấp canxi, vitamin D và kali ở chế độ ăn của người lớn và trẻ em theo “Khảo sát kiểm tra sức khỏe và dinh dưỡng quốc gia 2003-2006”.
Uống vừa đủ theo thể trạng trẻ
Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, sữa sở hữu thành phần đa dạng, không chỉ cung cấp năng lượng, chất béo, đạm mà còn giàu canxi, vitamin và các nguyên tố vi lượng tự nhiên sẵn có. Bởi vậy, đây được coi là thực phẩm bổ sung không thể thiếu với trẻ em, giúp cân bằng dinh dưỡng cơ thể, bù đắp phần nặng lượng thiếu hụt do quá trình vận động, học tập mỗi ngày, kích thích sự phát triển tối đa cả về thể chất và trí tuệ.
Mang đến giải pháp dinh dưỡng đầy đủ và toàn diện, nhưng việc bổ sung sữa vào thực đơn hàng ngày lại khiến các phụ huynh có con thừa cân, béo phì e dè. “Sữa chứa nhiều chất dinh dưỡng, nên tôi lo ngại thực phẩm này có thể gây tăng cân cho con” là trăn trở của nhiều ông bố, bà mẹ.
Video - Có nên cắt sữa khỏi khẩu phần ăn của trẻ thừa cân, béo phì? Sữa là thực phẩm dinh dưỡng quan trọng đặc biệt với trẻ em, giúp phát triển thể chất và trí tuệ. Tuy nhiên, việc bổ sung sữa hàng ngày cần dựa trên thể trạng của từng trẻ.
Nghiên cứu của TS Michael Yafi, Trung tâm Khoa học Y tế Đại học Texas và các cộng sự khi theo dõi lượng sữa tiêu thụ hàng ngày của 353 trẻ béo phì tuổi 3-18 trong 2 năm từ tháng 12/2008 đến tháng 12/2020, trình bày tại “Hội nghị châu Âu về béo phì” ở Vienna cho thấy, không có mối liên quan giữa lượng sữa với đường huyết và cholesterol. Cha mẹ không nên sợ việc cho trẻ uống sữa, ngay cả khi trẻ đang thừa cân.
Uống sữa không ảnh hưởng đến lượng đường huyết và cholesterol của trẻ.
Đối với trẻ thừa cân béo phì, việc quan trọng là điều chỉnh chế độ ăn ít năng lượng (calo), tăng cường vận động để đốt cháy mỡ thừa nhưng vẫn phải đảm bảo cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của trẻ, nhất là chiều cao. Uống sữa với liều lượng vừa đủ, phù hợp độ tuổi sẽ không gây ra tình trạng thừa cân, mà vẫn đảm bảo cung cấp đủ các vi chất dinh dưỡng: Canxi, sắt, kẽm, vitamin D, photpho…
Viện Dinh dưỡng Quốc gia khuyến nghị, mỗi ngày, trẻ 3-5 tuổi nên bổ sung 400 ml sữa và chế phẩm từ sữa, trẻ 6-7 tuổi là 450 ml, 8-9 tuổi là 500 ml, 10-19 tuổi là 600 ml. Riêng với trẻ thừa cân béo phì, trẻ nhỏ nên uống sữa không đường, còn trẻ lớn nên uống sữa bột tách bơ. Cần tránh các loại sữa thông thường vì lượng chất béo có trong sữa, lượng đường tạo vị ngọt sẽ làm bé tăng cân nhiều hơn.
Các loại sữa ít béo, ít ngọt, năng lượng thấp dành riêng cho trẻ thừa cân, béo phì được ưu tiên, bởi những sản phẩm này có năng lượng thấp nhưng giàu dưỡng chất thiết yếu, vitamin, khoáng chất như sắt, iốt… Đây là các yếu tố thường thiếu ở trẻ em nói chung và trẻ thừa cân, béo phì nói riêng.
Trẻ thừa cân, béo phì nên ưu tiên các loại sữa ít béo, ít hoặc không đường, năng lượng thấp.
Ưu tiên sản phẩm kiểm soát cân nặng
Bác sĩ Trương Hồng Sơn - Phó tổng thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam - cho biết, phụ huynh cần theo dõi tỷ lệ giữa chiều cao/cân nặng: “Để đánh giá con mình có thừa cân hay không không dễ, bởi đôi khi phụ huynh chỉ nhận thấy con mình hơi mập. Đơn cử, nếu một trẻ cân nặng và chiều cao đều hơn chuẩn, thì đứa trẻ đó vẫn phát triển đồng đều và không bị thừa cân. Nhưng nếu một đứa trẻ khác cân nặng tăng không nhiều so với bạn đồng trang lứa, nhưng chiều cao lại thấp hơn hẳn sẽ khiến đứa trẻ trông dày mình, béo hơn, và tình trạng thừa cân lại khác”
“Vậy nên, bố mẹ không nên theo dõi chỉ số cân nặng hay chiều cao đơn lẻ, mà cần là tỷ lệ giữa cân nặng và chiều cao”, bác sĩ Sơn nói thêm.
Phụ huynh cần dựa trên tỷ lệ chiều cao và cân nặng (chỉ số BMI) để xác định thể trạng trẻ.
Bác sĩ cũng gợi ý cho phụ huynh việc tham khảo thêm chỉ số của trẻ thông qua các Website như nangtamvocviet.vn, bằng cách nhập chiều cao, cân nặng và năm tuổi để kịp thời xác định trẻ có thừa cân béo phì hay không và nắm rõ về thể trạng của con sẽ giúp các phụ huynh tìm được loại sữa phù hợp, hỗ trợ trẻ kiểm soát cân nặng nếu vượt chuẩn, mà vẫn đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cần thiết.
Giang Tiểu San